Przygotowanie floty do zimy - checklista dla fleet managera

Pierwsza noc poniżej zera nie psuje sprawnych aut - ona ujawnia te, które od miesięcy pracowały na granicy. Dlatego przygotowanie floty do zimy to nie jest jedna wizyta w listopadzie, tylko dziewięć punktów kontrolnych, które warto zamknąć zanim temperatura spadnie.

W skrócie

• Akumulator to punkt numer jeden. Przy mrozie dostępna pojemność spada, a rozruch wymaga więcej prądu. Test obciążeniowy kosztuje kilka minut i eliminuje większość zimowych przestojów.

• Płyn chłodniczy sprawdza się refraktometrem, nie na oko. Kolor nie mówi nic o temperaturze krzepnięcia.

• Zaparowane szyby to najczęściej zapchany filtr kabinowy, nie awaria nagrzewnicy.

• Diesle we flocie mają trzy zimowe pułapki: paliwo z września, filtr paliwa i DPF przy krótkich trasach miejskich.

• AdBlue krystalizuje się przy około -11 stopniach. Auto samo sobie z tym poradzi, pod warunkiem że układ podgrzewania działa.

• Elektryki i hybrydy tracą zimą 20-40 procent zasięgu. To nie usterka, tylko fizyka - ale wymaga korekty w planowaniu tras.

• Obowiązkowe wyposażenie w Polsce to gaśnica i trójkąt. Apteczka i kamizelka nie są obowiązkowe dla osobówek, choć w firmach bywają wymagane wewnętrznie.

1. Akumulator

Zimą działają przeciw niemu dwie rzeczy naraz: w niskiej temperaturze spada dostępna pojemność, a jednocześnie zimny, gęsty olej sprawia, że rozruch wymaga większego prądu. Do tego dochodzi krótszy dzień, czyli więcej pracy świateł, ogrzewania szyb i foteli, a przy jeździe miejskiej alternator nie zdąża tego uzupełnić.

Efekt jest taki, że akumulator, który we wrześniu uruchamiał auto bez problemu, w grudniu przy minus dziesięciu już tego nie zrobi.

Co zrobić: test obciążeniowy, nie sam pomiar napięcia. Napięcie spoczynkowe potrafi wyglądać przyzwoicie w akumulatorze, który nie utrzyma obciążenia. Sprawdzić też stan klem i przewodów oraz sprawność ładowania.

Przy flocie warto pójść dalej i wymieniać prewencyjnie. Akumulator po 4-5 latach pracy w intensywnie eksploatowanym aucie służbowym jest kandydatem do wymiany niezależnie od tego, że jeszcze działa. Koszt akumulatora jest znany i niewielki. Koszt handlowca, który nie dojechał na spotkanie, plus holowanie, plus auto zastępcze - nie jest.

Uwaga przy autach ze start-stop. Mają akumulatory AGM lub EFB, droższe i niewymienne na zwykłe. Po wymianie w wielu modelach konieczne jest zarejestrowanie nowego akumulatora w systemie zarządzania energią, inaczej ładowanie jest prowadzone według parametrów starego. To czynność, którą łatwo pominąć, a która skraca życie nowego akumulatora o lata.

2. Płyn chłodzący

Sprawdza się temperaturę krzepnięcia refraktometrem, nie kolor płynu i nie poziom w zbiorniku. Płyn traci właściwości z czasem, a dolewanie wody w ciągu roku obniża jego odporność na mróz.

Typowa wartość docelowa to około -35 stopni. Zamarznięty płyn chłodzący to nie jest drobna usterka - to pęknięta chłodnica albo, w gorszym wariancie, uszkodzony blok silnika.

Przy okazji: szczelność układu, stan przewodów i praca termostatu. Uszkodzony termostat, który nie domyka obiegu, zimą objawia się autem, które długo się nie nagrzewa i słabo grzeje w kabinie - i kierowcy zgłaszają to jako „nie działa ogrzewanie".

3. Ogrzewanie, odmrażanie i filtr kabinowy

Najczęstsze zimowe zgłoszenie kierowców brzmi: szyby parują i nie da się ich szybko odmrozić.

W większości przypadków winny jest zapchany filtr kabinowy. Ogranicza przepływ powietrza, więc nadmuch jest słaby, a wilgoć nie jest odprowadzana z kabiny. Filtr kosztuje tyle co nic, a jego wymiana rozwiązuje problem w kwadrans.

Druga sprawa, która zaskakuje: klimatyzacja zimą jest przydatna, nie szkodliwa. Osusza powietrze, więc szyby odparowują znacznie szybciej. Warto to przekazać kierowcom, bo panuje przekonanie odwrotne. Przy okazji regularne uruchamianie sprężarki zapobiega jej zastaniu.

Do sprawdzenia: nagrzewnica, nadmuch na wszystkich biegach, ogrzewanie szyby tylnej i lusterek, a w autach je posiadających - ogrzewanie foteli i kierownicy.

4. Oświetlenie

Zimą auto służbowe jeździ w ciemności znacznie częściej niż latem. Przy jeździe o świcie i po zmierzchu światła przestają być formalnością.

Do sprawdzenia: wszystkie źródła światła, ustawienie reflektorów (źle ustawione oślepiają i jednocześnie nie doświetlają drogi), stan kloszy. Przymglone, zmatowiałe klosze potrafią obciąć skuteczność świateł o kilkadziesiąt procent, a ich regeneracja jest tania.

5. Hamulce i korozja

Sól drogowa to główny zimowy wróg układu hamulcowego. Atakuje tarcze, przewody, zaciski i elementy zawieszenia.

Do sprawdzenia przed sezonem: grubość i stan tarcz, klocki, szczelność układu, stan przewodów, praca hamulca postojowego. Warto też sprawdzić wiek płynu hamulcowego - płyn jest higroskopijny, z czasem pochłania wilgoć, a woda w układzie zimą to dodatkowe ryzyko.

6. Wycieraczki i spryskiwacze

Pozycja, która wygląda na trywialną, i przy flocie taka nie jest - bo dotyczy każdego auta i każdy kierowca zgłasza to osobno, w najgorszym momencie.

Pióra wycieraczek zużywają się w ciągu sezonu i zimą pracują w najtrudniejszych warunkach. Płyn do spryskiwaczy musi być zimowy, o temperaturze krzepnięcia co najmniej -20 stopni. Letni płyn zamarza w zbiorniku i przewodach, a rozmrożenie układu bywa droższe niż cała butelka płynu.

Praktyczna uwaga dla floty: wymiana piór i płynu w całej flocie przy okazji wizyty serwisowej jest kilka razy tańsza niż obsługa kilkudziesięciu pojedynczych zgłoszeń w grudniu.

7. Diesle: trzy pułapki, o których się zapomina

Paliwo z września. Olej napędowy jest dystrybuowany sezonowo i zimowy trafia na stacje z wyprzedzeniem. Problem dotyczy aut, które stały, i zbiorników zatankowanych jeszcze przed sezonem - paliwo letnie przy kilku stopniach poniżej zera zaczyna się mętnić i wytrącać parafinę, która zatyka filtr.

Filtr paliwa. Jeśli jest u kresu żywotności, zimą wysiądzie pierwszy. Wymiana przed sezonem jest o rząd wielkości tańsza niż holowanie.

DPF i krótkie trasy. To problem typowo flotowy. Filtr cząstek stałych regeneruje się podczas dłuższej jazdy przy wyższej temperaturze spalin. Auto handlowca albo kuriera, które zimą robi wyłącznie krótkie przejazdy po mieście, nie ma szans dokończyć regeneracji. Efekt narasta przez cały sezon i kończy się kontrolką oraz kosztowną wizytą w serwisie.

Jeśli w Waszej flocie są diesle na trasach miejskich, warto to zaadresować świadomie: wymuszona regeneracja w serwisie, zaplanowany dłuższy przejazd raz na jakiś czas, a przy kolejnym zakupie aut - rozważenie benzyny lub hybrydy do zastosowań miejskich.

AdBlue. Krystalizuje się przy około -11 stopniach. Auta mają układ podgrzewania zbiornika i przewodów, więc w normalnych warunkach nie jest to problem - o ile ten układ działa. Awaria podgrzewania ujawnia się dopiero przy pierwszym większym mrozie, czyli wtedy, gdy nie ma na nią czasu.

8. Elektryki i hybrydy

Jeśli w Waszej flocie są auta elektryczne, zimowe przygotowanie wygląda inaczej i warto wiedzieć, czego się spodziewać.

Zasięg spada o 20-40 procent w zależności od modelu, temperatury i sposobu jazdy. Składa się na to spadek wydajności ogniw w niskiej temperaturze oraz ogrzewanie kabiny, które w aucie spalinowym jest darmowym produktem ubocznym pracy silnika, a w elektryku zużywa energię z akumulatora.

To nie jest usterka i nie da się tego naprawić serwisem. To trzeba uwzględnić w planowaniu tras i w rozmowie z kierowcami, żeby zimowy spadek zasięgu nie był odbierany jako awaria.

Co realnie pomaga:

• preconditioning, czyli ogrzanie kabiny i akumulatora podczas ładowania, jeszcze przed odjazdem, z sieci a nie z baterii

• korzystanie z ogrzewania foteli i kierownicy zamiast podgrzewania całej kabiny - pobiera wielokrotnie mniej energii

• świadomość, że ładowanie zimnej baterii jest wolniejsze, co przy ładowaniu w trasie potrafi wydłużyć postój dwukrotnie

Do sprawdzenia przed zimą: stan i szczelność układu chłodzenia baterii, sprawność pompy ciepła, jeśli auto ją ma, oraz stan kabla i złącza ładowania. W hybrydach dochodzi zwykły akumulator 12 V, który psuje się dokładnie tak samo jak w aucie spalinowym i jest najczęstszą przyczyną unieruchomienia hybrydy.

9. Wyposażenie i mity

Warto to uporządkować, bo w firmach pokutuje sporo nieprawdziwych przekonań.

W Polsce obowiązkowe są gaśnica i trójkąt ostrzegawczy. Apteczka i kamizelka odblaskowa nie są obowiązkowe dla samochodów osobowych, choć wiele firm wymaga ich wewnętrznie w ramach zasad BHP - i to jest rozsądne, zwłaszcza przy autach jeżdżących poza miastem.

Za granicą bywa inaczej. W części krajów kamizelka jest obowiązkowa, w niektórych musi ją mieć każdy pasażer, a nie tylko kierowca. Jeśli auta wyjeżdżają z Polski, sprawdźcie wymogi dla konkretnych kierunków.

Rozsądne minimum zimowe poza wymaganiami prawnymi: skrobaczka i miotełka, kable rozruchowe lub powerbank rozruchowy, rękawice, koc, latarka, mały zapas płynu do spryskiwaczy.

Jak przygotować kilkadziesiąt aut, nie zatrzymując firmy

Dziewięć punktów kontrolnych razy pięćdziesiąt aut to brzmi jak operacja na miesiąc. Nie musi być.

Połącz to w jedną wizytę. Kontrola przed zimą, wymiana opon i przegląd okresowy, jeśli wypada, to jeden postój zamiast trzech. Przy flocie 50 aut różnica idzie w setki godzin przestoju.

Zacznij w pierwszej połowie października. W listopadzie terminy w serwisach znikają, bo wszyscy robią to samo w tym samym momencie.

Podziel flotę na grupy według ryzyka, a nie alfabetycznie: najpierw auta w trasach długodystansowych i wyjeżdżające za granicę, potem auta z najstarszymi akumulatorami i najmniejszym bieżnikiem, na końcu auta miejskie o niskim przebiegu.

Wyeliminuj dojazdy kierowców. Odbiór auta z miejsca pracy i podstawienie po serwisie zdejmuje z operacji największy ukryty koszt, czyli czas pracownika.

Zapisuj wyniki kontroli. Stan akumulatora, bieżnik, grubość tarcz, data wymiany płynów. Po jednym sezonie macie dane, na podstawie których planujecie budżet na kolejny, zamiast reagować na awarie.

Checklista do wydrukowania

Najczęstsze pytania

Kiedy zacząć przygotowanie floty do zimy? W pierwszej połowie października. W listopadzie terminy serwisowe są już zajęte, bo wszystkie firmy robią to samo w tym samym czasie.

Jaka jest najczęstsza przyczyna zimowych awarii? Akumulator. W niskiej temperaturze spada jego dostępna pojemność, a rozruch wymaga większego prądu, więc mróz ujawnia egzemplarze, które były już zużyte.

Dlaczego zimą parują mi szyby? Najczęściej z powodu zapchanego filtra kabinowego, który ogranicza przepływ powietrza. Pomaga też włączenie klimatyzacji, bo osusza powietrze w kabinie.

Czy klimatyzacji można używać zimą? Tak i warto. Osusza powietrze, dzięki czemu szyby odparowują szybciej, a regularna praca sprężarki zapobiega jej zastaniu.

Ile zasięgu traci samochód elektryczny zimą? Zwykle 20-40 procent, zależnie od modelu, temperatury i stylu jazdy. To normalne zjawisko, nie usterka. Preconditioning podczas ładowania i ogrzewanie foteli zamiast całej kabiny ograniczają straty.

Czy apteczka i kamizelka są w Polsce obowiązkowe? Dla samochodów osobowych nie. Obowiązkowe są gaśnica i trójkąt ostrzegawczy. Część firm wymaga apteczki i kamizelki wewnętrznie, a w niektórych krajach są one obowiązkowe.

Co zrobić z dieslem, który jeździ tylko po mieście? Zaplanować regenerację filtra cząstek stałych w serwisie albo cykliczne dłuższe przejazdy. Przy kolejnych zakupach do zastosowań miejskich rozważyć benzynę lub hybrydę.

Czy akumulator trzeba wymieniać prewencyjnie? Przy flocie zwykle tak. Po 4-5 latach intensywnej eksploatacji koszt akumulatora jest znacznie niższy niż koszt unieruchomienia auta, holowania i przestoju pracownika.

W Specbox przygotujemy flotę do zimy

W Specbox robimy kontrolę przed zimą w jednej wizycie razem z wymianą opon i przeglądem okresowym, w 9 oddziałach w największych miastach Polski. Dla flot układamy harmonogram rozłożony na kilka tygodni i odbieramy auta z miejsca pracy, żeby kierowcy nie tracili czasu na dojazdy. Wyniki kontroli zapisujemy i przekazujemy, więc po sezonie macie dane do zaplanowania kolejnego budżetu.

Zapytaj o ofertę